| 3FM | |
 |
|
| Basisgegevens | |
| Eigenaar | Publieke omroep |
| Lancering | 11 oktober 1965 |
| Land | Nederland |
| Uitzendgebied | landelijk |
| Frequenties | regio Goes: FM 99.8 MHz regio Hulsberg: FM 103.9 MHz |
| Overig | |
|
|
|
| Website | |
3FM is een nationale radiozender van de Nederlandse Publieke Omroep die zich richt op popmuziek voor de doelgroep 15 t/m 35 jaar. 3FM werd onder de naam Hilversum 3 (sinds eind 1985 Radio 3) geopend als tegenwicht voor de populaire zeezender Radio Veronica.
Inhoud |
bewerk Geschiedenis
bewerk Eerste uitzending
Eén van de eerste diskjockeys op Hilversum 3 is Henk Terlingen. Op 18-jarige leeftijd begint hij in 1959 als omroeper bij de KRO. Samen met Henk Bongaarts (Henk van Dorp) maakt Terlingen vanaf oktober 1965 succesvolle programma's op Hilversum 3. Hij speelt het typetje Hullekie Dullekie dat verzoekplaten draait. 'Fanfare Rock' van Horst Fisher is de eerste plaat die via het derde Nederlandse radionet (zoals minister Vrolijk het noemt in zijn toespraak) wordt gedraaid, in tegenstelling tot 'Paint It, Black' van de Rolling Stones, wat velen nog altijd denken.
Met de komst van de nieuwe zender Hilversum 3 op 11 oktober 1965 schuiven ook veel dj's door die eerder nog op Hilversum 1 en 2 zitten. Muziek Mozaïek van Willem Duys, bijvoorbeeld, verhuist van Hilversum 2 naar Hilversum 3. Meta de Vries, Cees van Zijtveld en Krijn Torringa zijn in de jaren zestig de diskjockeys die voor de AVRO programma's op Hilversum 3 maken.
De KRO is de eerste omroep die op Hilversum 3 uitzendt. Henk Terlingen, Henk Bongaarts (alias Henk van Dorp), Ted de Braak, Bob Bouber, Johnny Hoes, Donald de Marcas en Henk Bouwman zijn in de jaren zestig veel bij de KRO op Hilversum 3 te horen.
Over de vraag in hoeverre Hilversum 3 een echt alternatief was liepen de meningen uiteen, omdat de zender gevuld werd door de bestaande omroepverenigingen die om toerbeurt een dag met een eigen muzikale inhoud mochten verzorgen. Daarmee ontstond het beeld dat de zender geen eigen gezicht had. Nadat Veronica noodgedwongen moest stoppen, ging het marktaandeel van Hilversum 3 steeds meer omhoog. Al snel werd het de best beluisterde zender van Nederland.
bewerk Veranderingen
In 1979 werd de zenderkleuring ingevoerd, zodat elke publieke zender een eigen profiel kreeg. Hilversum 3 werd het station met voornamelijk popmuziek.
In 1985 werden de namen van alle publieke radiostations veranderd. Hilversum 3 ging daarna door het leven als Radio 3.
Midden jaren '90 werd het woordje FM toegevoegd. De jaren '90 brachten niet veel goeds voor Radio 3FM, want voor het eerst sinds heel lange tijd was de publieke popzender geen marktleider meer. Die rol ging naar het commerciële Sky Radio.
In 2002 veranderde er veel. Florent Luyckx werd in dat jaar zendercoördinator van Radio 3FM. Luyckx maakte enkele (controversiële) veranderingen. Luyckx wilde het hele imago van de zender veranderen, aangezien hij vond dat de zender zich meer moest gaan richten op diens doelgroep. Hij wilde daarom meer kans geven aan jonge radiomakers. De naam veranderde van Radio 3FM naar 3FM. Het kuiken dat lange tijd het logo van 3FM was werd afgeschaft. Ook het ontslag van Henk Westbroek, Cobus Bosscha en Isabelle Brinkman werd bij het publiek niet onverdeeld enthousiast ontvangen. Na de frequentieverdeling en het vertrek van Rob Stenders (die sinds september 2007 weer terug is bij 3FM) en Ruud de Wild voorspelden velen de ondergang van 3FM. De programmering werd in 2 jaar tijd minstens 3 keer veranderd. De marktaandelen daalden inderdaad, maar 3FM ging er niet aan ten onder. Sinds enige tijd is er een stijging van de luistercijfers waar te nemen. 3FM won in 2007 verschillende Marconi Awards waaronder voor Beste Radiozender, Beste Presentator (Giel Beelen), Beste Programma (Giel) en Grootste Aanstormend Talent (Domien Verschuuren).
bewerk Uitzending
bewerk Studio's
In het Audiocentrum op het Mediapark in Hilversum werd op 14 oktober 1987 het Radio 3 Centrum geopend. De ruimte bestaat uit één grote en één kleine diskjockey-ruimte en een eindcontrolekamer. Dit is de eerste studio waar alle omroepen gezamenlijk begonnen uit te zenden.
Op 19 januari 2004 is door 3FM een nieuwe studio in gebruik genomen. 3FM zendt sindsdien uit vanaf de derde etage van de Peperbus in het Mediapark. Deze studio bevat onder meer betere faciliteiten voor de dj's en meer ruimte voor live-acts.
Ondanks dat er meer ruimte is voor live-acts, wordt het programma That's Live uitgezonden vanaf de BNN-bar.
bewerk Zenders
In 1965 begon Hilversum 3 met uitzendingen in mono op onder andere FM 98,9 MHz via zender Lopik. Vanaf december van dat jaar werd ook op de middengolf (1250 kHz / 240 m via zender Jaarsveld) uitgezonden met een 10 kW-zender. In 1975 werd stereo geïntroduceerd via FM-uitzending. Daarvoor was een nieuwe dj-tafel nodig, omdat de oude tafel nog mono had. In datzelfde jaar verhuisde het station op de middengolf naar 674 kHz / 445 m via zender Lopik met een 20 kW-zender. Door een herindeling van het zenderpark in 1980 kon het vermogen van de Hilversum 3-middengolfzender omhoog naar 120 kW (getuige de veelgebruikte jingle in die tijd: "...and now, more music on The Big Four-Four-Five"). In 1994 werd de middengolfzender afgeschakeld en beschikbaar gesteld aan Radio 10 Gold. Naast genoemde zenders was (en is) het station ook te horen via verschillende steunzenders om het hele land te kunnen bedienen.
bewerk Internationaal
De enige manier om 3FM in het buitenland te ontvangen is via internet. De Wereldomroep zendt wel Uruzgan-FM van Annemieke Schollaardt van 3FM uit, hoewel dit programma op 3FM niet in de programmering voorkomt.
bewerk Presentatoren
Bekende presentatoren zijn onder anderen: Giel Beelen, Gerard Ekdom, Sander Lantinga, Rob Stenders en Michiel Veenstra. Deze presentatoren hebben allemaal minstens één keer meegedaan aan Serious Request in het Glazen Huis. 3FM heeft ook enkele bekende dance-/elektronische dj's zoals Dave Clarke en Lucien Foort en een cabaretier (Dolf Jansen).
bewerk Huidige presentatoren
bewerk Voormalige presentatoren
bewerk Zendercoördinatoren
| Periode | Zendercoördinator |
|---|---|
| jaren '90 t/m 2002 | Paul van der Lugt |
| 2002 t/m heden | Florent Luyckx |
bewerk Muziek
3FM richt zich op veel verschillende muziekgenres zoals alternatieve muziek, rock, house/elektronisch, dance, wereldmuziek en pop.
bewerk Schijven
In de jaren '70 hadden de omroepen de koppen bij elkaar gestoken en gezamenlijk de Troetelschijf omarmd, in antwoord op de Alarmschijf van zeezender Radio Veronica. Maar toen Veronica als nieuwe B-omroep de Alarmschijf weer neer ging zetten op Hilversum 3, wilde elke omroep een eigen hittip hebben, waarbij doublures zeker niet waren uitgesloten.
De schijven:
- Maandag AVRO's Radio en TV-Tip
- Dinsdag VARA's Parkeerschijf
- Woensdag VPRO Disque Pop de la Semaine
- Donderdag TROS Paradeplaat
- Vrijdag Veronica's Alarmschijf
- Zaterdag NCRV Exclusiefschijf (sinds 1976), later Favorietschijf (vanaf 1978)
- Zondag KRO's Kiesschijf, later Speciale Aanbieding
Vervolgens verkoos Frits Spits van de NOS in De Avondspits een Steunplaat te hebben en tijdens de Nationale Hitparade een Nationale Toekomst (1982-1983).
Op dit moment bestaat nog maar één schijf op 3FM: de Megahit. De Paradeplaat is verhuisd naar Radio 2, de Alarmschijf naar Radio 538.
bewerk Hitparades
Al snel werden er pogingen ondernomen om een zekere harmonie in de zender aan te brengen. Zo adopteerde men in 1969 een eigen hitparade: de Hilversum 3 Top 30 die vanaf 1971 de Daverende Dertig werd en vanaf 1974 als de Nationale Hitparade (nog steeds een top 30) met gezamenlijk verkozen Tip 30 en Troetelschijf verder ging. In 1978 veranderde de lijst in een top 50 zonder Tip 30 en Troetelschijf en in 1993 in de Mega Top 50, die in 1997 de Mega Top 100 werd. Van januari 2003 t/m april 2004 werden de hoogste 50 van de Top 100 uitgezonden. De officiële naam was weer Mega Top 50 geworden. Vanaf 1 mei 2004 werd op verzoek van 3FM een nieuwe hitlijst samengesteld op basis van verkoop en airplay op 3FM, TMF en MTV. De naam moest Mega Top 50 blijven. De verkooplijst moest genoegen nemen met de naam B2B Top 100 ofwel Single Top 100.
Tegelijkertijd met de Nationale Hitparade begon de TROS in 1974 onverwacht de Nederlandse Top 40 (de opvolger van de Veronica Top 40) uit te zenden, inclusief Tipparade en Alarmschijf, totdat de VOO als aspirant-omroep in 1976 dat zelf op zich moest nemen. Daarop startte de TROS met de Europarade en de Polderpopparade, tot op 1 juni 1978 de TROS Top 50 gestart werd, die echter al in 1985 weer opzijgeschoven werd.
De AVRO zat ook niet stil en in 1978 dook de Toppop 30 op, een opinie-hitlijst waar fanclubs grote invloed op konden uitoefenen. In 1981 stopte de lijst omdat die invloed te groot werd geacht. Van 1986 tot 1988 werd de Toppop 20 uitgezonden op radio en tv.
Om het aantal hitlijstjes nog verder op te voeren, hanteerden de VARA en de VPRO respectievelijk ook nog de Verrukkelijke 15 en de Moordlijst.
In de jaren '90 begonnen Veronica en de TROS de Interactieve Cyber Top 50, waar luisteraars via internet op hun favoriete plaat konden stemmen.
Tegenwoordig bestaan (afgezien van enkele themalijsten) alleen nog de 3FM Mega Top 50 en de Freak 11.
bewerk Nieuws en verkeer
 Zie NOS Headlines |
3FM wordt de gehele dag door de NOS voorzien van nieuws met het programma NOS Headlines. Dit ontving kort na de start in 2002 (nog onder de naam 3FM Nieuws) een Marconi Award voor Beste Informatie Radioprogramma. Tussen 6 uur 's ochtends en 7 uur 's avonds komt er elk uur een korte uitzending en om 1 uur 's middags en 6 uur 's avonds een langere uitzending. Tussen 8 uur 's avonds en 5 uur 's ochtends wordt het nieuws gebracht onder de naam NOS Journaal, hetzelfde als op Radio 1, Radio 2 en Radio 4. De uitzendingen worden per dag door 2 verschillende presentatoren gepresenteerd. Bij Giel en de Coen en Sander Show er is om het halfuur een korte nieuwsuitzending.
De ANWB bezorgt de verkeersinformatie. Van 6 uur 's ochtends tot en met 8 uur 's avonds presenteren ze om het halfuur.
bewerk Programmering
| Zie Lijst van programma's op 3FM voor een overzicht van de huidige en voormalige programma's op 3FM |
Rond 1980 was de programmering als volgt:
- Zondag - AVRO, VARA, TROS, NOS, KRO
- Maandag - AVRO, NOS
- Dinsdag - VARA, NOS
- Woensdag - KRO, NOS
- Donderdag - TROS,NOS
- Vrijdag - EO, NCRV, VOO, NOS, VPRO
- Zaterdag - NCRV, NOS
De NOS had dagelijks het uurtje tussen 18.00 en 19.00 uur met de Avondspits met Frits Spits.
Met name EO en VPRO hadden nogal afwijkende programma's, waarbij die van de EO niet echt als popmuziek konden worden beschouwd. Zo was er jarenlang op vrijdag tussen 9.00 en 10.00 het verzoekplatenprogramma "De muzikale fruitmand" voor zieken en bedlegerigen te horen (presentatie: Bep van Rij), waarin kerkmuziek en psalmen ten gehore werden gebracht. Door het popblad Hitkrant werd destijds een actie gevoerd om dit programma van Hilversum 3 te laten verdwijnen, echter vooralsnog zonder resultaat. Uiteindelijk verhuisde het programma in 1984 naar een andere zender.
Ook het programma "Ronflonflon" met Jacques Plafond van de VPRO kon niet als popmuziek worden beschouwd en was feitelijk een hoorspel, en verder waren "Langs de lijn" en "NCRV Zaterdagsport" geen pop-, maar sportprogramma's.
Enige tijd was Hilversum 3 een 24-uurszender. Later werd deze functie door Hilversum 1 overgenomen; de zender begon daarom pas om 7.00 uur (zondag om 8.00 uur) en eindigde om 24.00 uur, waarna deze uit de lucht ging. Vóór aanvang klonken minutenlang de woorden: Hilversum 3. Ook na zendersluiting was zoiets te horen. Om 6.30 uur werden doordeweeks alleen de waterstanden doorgegeven.
Bij het bereiken van de B-status van de VOO kreeg deze omroep op vrijdag meer zendtijd en ging de NOS met de Nationale Hitparade naar de zondag. Hierdoor kregen AVRO, VARA, TROS en KRO minder zendtijd op zondag en voor NCRV en EO gold datzelfde op vrijdag.
In 1984 verhuisde de KRO van de woensdag naar de zondag omdat het op woensdag veel concurrentie ondervond van de VOO op Hilversum 1. Op de woensdag kwamen toen EO (ochtend) en VPRO (middag).
Bij het bereiken van de A-status van de VOO kreeg deze omroep uitbreiding van de zendtijd en daarmee beschikking over de gehele vrijdag.
In 1992 kwam er een eind aan de situatie dat elke omroepvereniging zijn eigen dag had om uit te zenden. Tot dat moment waren de dagen als volgt verdeeld:
- Zondag - KRO, TROS, NOS en EO;
- Maandag - AVRO;
- Dinsdag - VARA;
- Woensdag - EO en VPRO;
- Donderdag - TROS;
- Vrijdag - EO, NCRV en Veronica] (later alleen Veronica);
- Zaterdag - NCRV.
Vanaf januari 1992 werden op hetzelfde uur van de dag dezelfde programma's uitgezonden (horizontaal geprogrammeerd). Vanaf oktober 1992 werd het schema helemaal omgegooid: voortaan waren de werkdagen horizontaal geprogrammeerd, alleen Veronica (zaterdag) en de TROS (zondag) hielden nog een 'eigen' dag over.
Vanaf dat moment werd er steeds meer samengewerkt tussen de diverse omroepverenigingen om 3FM als één geheel, een format, te laten klinken. Veronica was het hier echter niet mee eens en stapte mede daarom in 1995 uit het publieke bestel.
Tegenwoordig zijn er op 3FM programma's te horen van de omroepen AVRO, KRO, NCRV, EO, TROS, BNN, VARA, LLiNK, VPRO en NPS.
Sinds het eind van de jaren negentig heeft 3FM een muziekredactie, die los van de omroepen, maar wel in samenwerking met de dj's bepaalt welke muziek er overdag op de zender gedraaid wordt. De zender is daardoor herkenbaarder, maar ook voorspelbaarder geworden. De invloed van deze 'muziekpolitie' is door de jaren heen steeds sterker geworden. Presentatoren van het VPRO-avondprogramma 3VOOR12 vertelden in 2005 op de zender dat ze zich beknot voelden in hun vrijheid.
(huidige programmering : 15 oktober 2008)
| Maandag | Dinsdag | Woensdag | Donderdag | Vrijdag | Zaterdag | Zondag |
|---|---|---|---|---|---|---|
*00:00 - 01:00 X-Noizz, EO, Miranda van Holland
|
*00:00 - 01:00 3Voor12 radio,Vpro, Eric Corton
|
*00:00 - 01:00 3Voor12 radio,Vpro, Eric Corton
|
*00:00 - 01:00 3Voor12 radio,Vpro, Eric Corton
|
*00:00 - 01:00 3Voor12 live, Vpro, Eric Corton
|
*00:00 – 01:00 MoveYourAss, Llink, Rudy Mackay
|
*00:00 – 01:00 3Voor12 WHITENOISE, Vpro, Dave Clarke
|
| Klik hier voor een lijst met voormalige en huidige diskjockeys op 3FM |
bewerk Evenementen
bewerk Serious Request
| Zie Serious Request voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Serious Request is een liefdadigheidsactie waarbij geld wordt ingezameld voor projecten van het Rode Kruis. Drie deejays bewonen zes dagen (in 2004 vijf dagen) lang een glazen huis op een plein ergens in Nederland. Tot 2006 bevond het huis zich op de Neude in Utrecht. In 2007 is er gekozen voor het Plein in Den Haag. Gedurende de actie eten de deejays in het huis niets. Tegelijkertijd draaien ze, in ruil voor een donatie, verzoeknummers voor luisteraars. Verder worden bekende Nederlanders ingezet en worden er objecten geveild. De actie wordt sinds 2004 in de week voor kerst gehouden.
| Jaar | Doel | Deejays | Plaats | Opbrengst |
|---|---|---|---|---|
| 2004 | Darfur, Soedan | Giel Beelen, Wouter van der Goes en Claudia de Breij | Neude, Utrecht | € 915.995,- |
| 2005 | Kindsoldaten in Congo | Giel Beelen, Wouter van der Goes en Gerard Ekdom | Neude, Utrecht | € 2.203.549,- |
| 2006 | Landmijnen | Giel Beelen, Gerard Ekdom en Sander Lantinga | Neude, Utrecht | € 2.648.495,- |
| 2007 | Schoon drinkwater[1] | Gerard Ekdom, Michiel Veenstra en Rob Stenders | Plein, Den Haag | € 5.249.466,- |
bewerk 3FM Awards
| Zie 3FM Awards voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
3FM reikt sinds 2005 elk jaar in maart in het weekend van de Nederlandse pop de 3FM Awards uit. Deze zijn voor Nederlandse artiesten. Wie de awards krijgen wordt bepaald door de luisteraars. Een uitzondering hierop vormt de Schaal van Rigter. Deze prijs is vernoemd naar de in 2004 overleden presentator Wim Rigter en wordt uitgereikt aan de artiest wiens single het afgelopen jaar het meest op de zender te horen is geweest.
bewerk Externe link
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|
| Nederlandse Publieke Omroep |
|---|
|
Omroepen: AVRO · BNN · BOS · EO · HUMAN · IKON · JO · KRO · LLiNK · MAX · NCRV · NIO · NMO · NOS · NPS · OHM · RKK · RVU · Socutera · Teleac/NOT · TROS · VARA · VPRO · ZvK Televisie: Nederland 1 · Nederland 2 · Nederland 3 · Z@PP · Z@ppelin · Nederland 4 · BVN Radio: Radio 1 · Radio 2 · 3FM · Radio 4 · Radio 5 · Radio 6 · Concertzender · FunX · 24Nieuws · Top 2000 · Radiocast · RNW Themakanalen: 101 TV · 3VOOR12 Central/OnStage · Consumenten TV · Cultura · Dier en Natuur TV · Dolcevita TV · Geloven · /Geschiedenis · HilversumBest · Holland Doc · Humor TV · Journaal 24 · Museum TV · Nederland-e · Omega TV · Opvoeden doe je zo · Politiek 24 · Sterren.nl |