Bąbel spekulacyjny, bańka spekulacyjna (ang. speculative bubble, market bubble) – tymczasowy stan rynku, np. akcji, w którym cena dóbr rażąco przekracza ich wartość. Dochodzi do niego, gdy spekulacja danym dobrem powoduje wzrost cen, z kolei napędzający spekulację. W pewnym momencie mechanizm ten się załamuje i następuje krach - pęknięcie bańki - z drastycznym spadkiem cen i wartości zasobów wielu inwestorów.

Historia zna wiele przykładów baniek spekulacyjnych, wśród nich spekulację cebulkami tulipanów w Holandii w latach 1636-37 (tzw. Tulipomania) czy słynne bańki giełdowe, w tym przegrzanie koniunktury przed Wielkim Kryzysem.

Miejscem częstego formowania się baniek są giełdy papierów wartościowych. Inwestorzy widząc nagły trend wzrostowy cen skupują akcje w celu uzyskania szybkiego zysku. Dzieje się to przy podgrzanej atmosferze i dużym medialnym szumie rozpalającym wyobrażenia o potencjalnych zyskach. Inwestorzy zachowują się w sposób stadny, skupując walory nie zważając na brak uzasadnienia ceny w dotychczasowych wynikach finansowych.

Zwykle bąble spekulacyjne nie trwają długo. Gdy rozpoczyna się spadek cen akcji, inwestorzy wyprzedają wcześniej nabyte papiery. Następuje wówczas głębokie załamanie rynku i poważne straty wielu akcjonariuszy oraz okres niskich cen.

Wielkie bańki spekulacyjne:

lata nazwa bańki (lub firma, której wartością spekulowano)
szczytowy okres w latach:
1636-1637		 Tulipomania
1720 Kompania Mórz Południowych
1720 Kompania Missisipi
1846 Mania Kolejowa (ang. Railway Mania)
1995-2001 Bańka internetowa (ang. dot-com bubble)
1997 Azjatycki kryzys finansowy
2007 kryzys na rynku nieruchomości w USA