Popyt (ang. demand) - funkcja przedstawiająca kształtowanie się relacji pomiędzy ceną dobra (towary i usługi), a ilością (liczbą sztuk) jaką konsumenci chcą i mogą nabyć w określonym czasie, przy założeniu niezmienności innych elementów charakteryzujących sytuację rynkową (ceteris paribus). Wykresem tej funkcji jest tzw. krzywa popytu. Należy zwrócić uwagę na różnicę pomiędzy "popytem", a "wielkością popytu". Popyt to cała funkcja, natomiast wielkość popytu to ilość dobra, jaką konsumenci chcą nabyć przy zadanej cenie. "Wielkość popytu przy cenie p" jest więc konkretnym elementem funkcji, któremu na krzywej popytu odpowiada jeden punkt.

Krzywa popytu

Spis treści

edytuj Prawo popytu

Przy ceteris paribus, wraz ze wzrostem ceny danego dobra, zmaleje zapotrzebowanie na dobro, a wraz ze spadkiem ceny zapotrzebowanie wzrośnie.

Wielkość popytu - ilość dobra, które konsumenci zechcą zakupić w określonym czasie (np. w ciągu tygodnia, miesiąca, roku) po danej cenie.

edytuj Dwojakie ujęcie popytu

Popyt można rozpatrywać dwojako, w ujęciu: mikroekonomicznym i makroekonomicznym. W pierwszym ujęciu z wymienionych rozróżniamy:

  • popyt indywidualny - okreÅ›la wielkość popytu od strony pojedynczego, konkretnego podmiotu gospodarczego na okreÅ›lone dobro przy różnych cenach,
  • popyt rynkowy - suma popytów indywidualnych, który obrazuje wielkość popytu wszystkich podmiotów gospodarczych na okreÅ›lone dobro przy różnych cenach.

W wyżej wymienionych przypadkach rozmiar popytu jest mierzony w jednostkach fizycznych. W ujęciu makroekonomicznym rozróżniamy:

  • popyt globalny (zagregowany) - okreÅ›la wielkość popytu na wszystkie dobra lub ich okreÅ›lone grupy ze strony wszystkich nabywców.

W wyżej wymienionym przypadku rozmiar popytu jest mierzony wartościowo przy określonym ogólnie poziomie cen.

edytuj Przedstawianie popytu

Popyt możemy przedstawić w postaci:

  • tabeli - zestawienie różnych możliwych cen danego dobra i odpowiadajÄ…cych mu rozmiarów popytu,
  • wykresu - przeniesienie danych z tabeli do ukÅ‚adu współrzÄ™dnych umożliwia graficzne zilustrowanie popytu w postaci tzw. krzywej popytu, na tej krzywej każdemu punktowi odpowiada okreÅ›lona cena p (ang. price) i wielkoÅ›ci popytu qd (ang. quantity demand) przy tej cenie.

edytuj Rodzaje popytu

  • Popyt efektywny – chęć nabycia towaru poparta jest posiadaniem odpowiedniego ekwiwalentu.
  • Popyt potencjalny – oznacza pragnienie nabycia okreÅ›lonego dobra nie poparte możliwoÅ›ciami dochodowymi.

W przypadku poprawy sytuacji dochodowej nabywcy popyt potencjalny może się przekształcić w popyt efektywny.

  • ze wzglÄ™du na rodzaj dobra:
    • popyt substytucyjny
    • popyt komplementarny
  • ze wzglÄ™du na elastyczność cenowÄ…:
    • popyt sztywny (nieelastyczny) - zmiana ceny nie wywoÅ‚uje zmian popytu
    • popyt elastyczny
    • popyt neutralny

edytuj Czynniki kształtujące wielkość popytu (Determinanty popytu)

  • zwiÄ…zane z rynkiem:
    • wielkość dochodów,gdy wzrasta dochód, wzrasta również popyt na dane dobro (i odwrotnie)
    • cena towaru:
      • ceny substytutów,
      • ceny dóbr komplementarnych,
      • przewidywania co do ksztaÅ‚towania siÄ™ cen w przyszÅ‚oÅ›ci,
      • antycypacja popytu, czyli wyprzedzanie faktycznego popytu (np. wykupywanie towaru przed zapowiedzianÄ… podwyżkÄ…, tak jak to miaÅ‚o miejsce w Polsce przed 1 maja 2004),
  • nie zwiÄ…zane z rynkiem (pozarynkowe):
    • preferencje konsumentów:
      • gusty konsumentów,
      • upodobania i przyzwyczajenia,
    • moda,
    • czynniki demograficzne:
      • liczba ludnoÅ›ci,
      • struktura wiekowa konsumentów,
      • struktura pÅ‚ciowa konsumentów,
      • stan cywilny,
      • poziom wyksztaÅ‚cenia,
      • wyznanie,
    • warunki geograficzne
    • warunki klimatyczne,
    • pora roku,
    • poziom zamożnoÅ›ci,
    • sytuacja gospodarcza,
  • sytuacja polityczna.

edytuj Zobacz też