W Polsce oficjalnym tytułem premiera (szefa rządu) od 1921 roku (tj. od wejścia w życie Konstytucji marcowej) jest Prezes Rady Ministrów. W latach 1917-1921 szefa rządu oficjalnie określano jako Prezydenta Ministrów.

Zgodnie z obowiązującą Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku Prezesem Rady Ministrów jest osoba powołana przez Prezydenta Rzeczypospolitej w trybie art. 154 ust. 1 zd. 2, art. 154 ust. 3 zd. 2 lub art. 155 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483), która sprawuje obowiązki do czasu powołania nowego Prezesa Rady Ministrów w przepisanym trybie.

Spis treści

edytuj Lista polskich premierów na przestrzeni lat

edytuj Prezesi Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego (1807-1815)

Herb Księstwa Warszawskiego
L.p. Obraz Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Panujący
Wielki Książę Warszawski
1. Stanisław hr. Małachowski 5 października 1807 14 grudnia 1807 Fryderyk August III Wettyn
2. Ludwik Szymon
szambelan Gutakowski		 14 grudnia 1807 listopad 1808
3. Józef Antoni ks. Poniatowski
(pełniący obowiązki)		 listopad 1808 25 marca 1809
4. gen. Stanisław Kostka Potocki 25 marca 1809 maj 1813

edytuj Prezesi Rządu Narodowego (1830–1831)

Symbol powstania listopadowego - Herb Królestwa Polskiego podczas powstania listopadowego
L.p. Obraz Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd
1. Adam Jerzy ks. Czartoryski 3 grudnia 1830 15 sierpnia 1831
Józef Chłopicki,
dyktator		 5 grudnia 1830 17 stycznia 1831
2. gen. Jan Stefan Krukowiecki 17 sierpnia 1831 7 września 1831
3. Bonawentura Niemojowski 8 września 1831 23 września 1831 [1]
4. gen. Jan Nepomucen Umiński [2] 23 września 1831 23 września 1831
5. gen. Maciej Rybiński [2] 25 września 1831 9 października 1831

edytuj Prezesi RzÄ…du Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej (1846)

L.p. Obraz Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Pełninoa funkcja
1. Jan Tyssowski 22 lutego 1846 24 lutego 1846 prezes RzÄ…du Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej
Ludwik Gorzkowski 22 lutego 1846 24 lutego 1846 członek trumwiratu Rządu Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej
Aleksander Grzegorzewski 22 lutego 1846 24 lutego 1846 członek trumwiratu Rządu Narodowego Rzeczypospolitej Polskiej
2. Jan Tyssowski 24 lutego 1846 3 marca 1846 dyktator

edytuj Prezesi Komitetu Narodowego w Poznaniu (1848)

L.p. Obraz Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd
1. Gustaw Potworowski 20 marca 1848 9 maja 1848

edytuj Prezesi Rządu Narodowego (1863–1864)

Herb powstańców styczniowych
L.p. Obraz Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd Pełniona funkcja
1. Stefan Bobrowski 21 stycznia 1863 17 lutego 1863 przewodniczÄ…cy Komisji Wykonawczej (Tymczasowego) RzÄ…du Narodowego
- Ludwik Mierosławski 17 lutego 1863 11 marca 1863 dyktator
- Marian Langiewicz 11 marca 1863 18 marca 1863 dyktator
2. Stefan Bobrowski 21 marca 1863 12 kwietnia 1863 przewodniczÄ…cy Tymczasowego RzÄ…du Narodowego
3. Agaton Giller 12 kwietnia 1863 23 maja 1863 przewodniczÄ…cy Tymczasowego RzÄ…du Narodowego
(od 10 maja 1863 przewodniczÄ…cy RzÄ…du Narodowego)
4. Franciszek Dobrowolski 23 maja 1863 9 czerwca 1863 przewodniczÄ…cy RzÄ…du Narodowego
5. Piotr Kobylański 9 czerwca 1863 10 czerwca 1863 przewodniczący Rządu Narodowego
6. Karol Majewski 14 czerwca 1863 17 września 1863 przewodniczący Rządu Narodowego
7. Franciszek Dobrowolski 17 września 1863 17 października 1863 przewodniczący Rządu Narodowego
8. Romuald Traugutt 17 października 1863 10 kwietnia 1864 dyktator Rządu Narodowego
9. Aleksander Waszkowski 12 kwietnia 1864 19 grudnia 1864 Naczelnik Miasta Warszawy
10. Bronisław Brzeziński 20 kwietnia 1864 październik 1864 przewodniczący Rządu Narodowego

edytuj Premierzy Królestwa Polskiego (Regencyjnego) (1917-1918)

Herb Królestwa Polskiego (1916-1918)
L.p. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd urzędująca
głowa państwa
1. Jan Kucharzewski 26 listopada 1917 27 lutego 1918 Rada Regencyjna
2. Antoni Ponikowski 27 lutego 1918 4 kwietnia 1918
3. Jan Kanty Steczkowski 4 kwietnia 1918 2 października 1918
4. Józef Świeżyński 23 października 1918 3 listopada 1918
5. Władysław Wróblewski
(pełniący obowiązki)		 3 listopada 1918 14 listopada 1918

edytuj Premier Tymczasowego RzÄ…du Ludowego Republiki Polskiej

L.p. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd
1. Ignacy Daszyński 7 listopada 1918 14 listopada 1918

edytuj Premierzy II Rzeczypospolitej (1918-1939)

Godło II Rzeczypospolitej Polskiej 1918-1927
Godło II Rzeczypospolitej Polskiej od 1927
L.p. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd
1. Jędrzej Moraczewski 18 listopada 1918 16 stycznia 1919
2. Ignacy Jan Paderewski 18 stycznia 1919 27 listopada 1919
3. Leopold Skulski 13 grudnia 1919 9 czerwca 1920
4. Władysław Grabski 27 czerwca 1920 24 lipca 1920
5. Wincenty Witos 24 lipca 1920 13 września 1921
6.
7.		 Antoni Ponikowski
(dwukrotnie)		 19 września 1921
10 marca 1922		 5 marca 1922
6 czerwca 1922
8. Artur Śliwiński 28 czerwca 1922 7 lipca 1922
9. Julian Nowak 31 lipca 1922 14 grudnia 1922
10. Władysław Sikorski 16 grudnia 1922 26 maja 1923
11. Wincenty Witos 28 maja 1923 14 grudnia 1923
12. Władysław Grabski 19 grudnia 1923 14 listopada 1925
13. Aleksander Skrzyński 20 listopada 1925 5 maja 1926
14. Wincenty Witos 10 maja 1926 14 maja 1926
15.
16.
17.		 Kazimierz Bartel
(trzykrotnie)		 15 maja 1926
8 czerwca 1926
27 września 1926		 4 czerwca 1926
24 września 1926
30 września 1926
18. Józef Piłsudski 2 października 1926 27 czerwca 1928
19. Kazimierz Bartel 27 czerwca 1928 13 kwietnia 1929
20. Kazimierz Åšwitalski 14 kwietnia 1929 7 grudnia 1929
21. Kazimierz Bartel 29 grudnia 1929 15 marca 1930
22. Walery SÅ‚awek 29 marca 1930 23 sierpnia 1930
23. Józef Piłsudski 25 sierpnia 1930 4 grudnia 1930
24. Walery SÅ‚awek 4 grudnia 1930 26 maja 1931
25. Aleksander Prystor 27 maja 1931 9 maja 1933
26. Janusz Jędrzejewicz 10 maja 1933 13 maja 1934
27. Leon Kozłowski 15 maja 1934 28 marca 1935
28. Walery Sławek 28 marca 1935 12 października 1935
29. Marian Zyndram-Kościałkowski 13 października 1935 15 maja 1936
30. Felicjan Sławoj Składkowski 15 maja 1936 30 września 1939

edytuj Premierzy Rządu Rzeczypospolitej Polskiej na Uchodźstwie (1939-1990)

Godło Polski
L.p. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd
1.
2.		 Władysław Sikorski
(dwukrotnie)		 30 września 1939 4 lipca 1943
3. Stanisław Mikołajczyk 14 lipca 1943 24 listopada 1944
4. Tomasz Arciszewski 29 listopada 1944 2 lipca 1947
5. Tadeusz Bór-Komorowski 2 lipca 1947 10 lutego 1949
6. Tadeusz Tomaszewski 7 kwietnia 1949 25 września 1950
7. Roman Odzierzyński 25 września 1950 8 grudnia 1953
8. Jerzy Hryniewski
(właśc. Mikołaj Dolanowski)		 18 stycznia 1954 13 maja 1954
9. Stanisław Cat-Mackiewicz 8 czerwca 1954 21 czerwca 1955
10. Hugon Hanke 8 sierpnia 1955 10 września 1955
11. Antoni Pająk 10 września 1955 14 czerwca 1965
12. Aleksander Zawisza 25 czerwca 1965 9 czerwca 1970
13. Zygmunt Muchniewski 20 lipca 1970 13 lipca 1972
14. Alfred Urbański 18 lipca 1972 15 lipca 1976
15. Kazimierz Sabbat 5 sierpnia 1976 8 kwietnia 1986
16. Edward Szczepanik 8 kwietnia 1986 22 grudnia 1990

edytuj Premierzy Polski Ludowej: Rzeczypospolitej Polskiej (1944-1952) i Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (1952-1989)

Godło Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Objął urząd Złożył urząd
1.
Edward Osóbka-Morawski 22 lipca 1944 5 lutego 1947
2.
Józef Cyrankiewicz 6 lutego 1947 20 listopada 1952
3.
Bolesław Bierut 20 listopada 1952 18 marca 1954
4.
Józef Cyrankiewicz 18 marca 1954 23 grudnia 1970
5.
Piotr Jaroszewicz 23 grudnia 1970 18 lutego 1980
6.
Edward Babiuch 18 lutego 1980 24 sierpnia 1980
7. Józef Pińkowski 24 sierpnia 1980 11 lutego 1981
8.
Wojciech Jaruzelski 11 lutego 1981 6 listopada 1985
9. Zbigniew Messner 6 listopada 1985 27 września 1988
10.
Mieczysław Rakowski 27 września 1988 1 sierpnia 1989
11.
Czesław Kiszczak [3] 2 sierpnia 1989 24 sierpnia 1989
12.
Tadeusz Mazowiecki 24 sierpnia 1989 31 grudnia 1989

edytuj Premierzy III Rzeczypospolitej (od 1989)

 Artykuł wymaga poszerzenia.
Do artykułu należy dodać: brakujące uchwały sejmu do źródeł.
Godło Polski

W III Rzeczypospolitej obowiązywały trzy akty rangi konstytucyjnej regulujące procedurę wyłaniania nowego rządu:

  • od 7 IV 1989 do 7 XII 1992 Konstytucja PRL z 1952 (od 31 XII 1989 jako Konstytucja RP) w wersji po noweli kwietniowej, wedle której proces powoÅ‚ania nowego rzÄ…du oparty byÅ‚ na stosownych uchwaÅ‚ach Sejmu (podejmowanych samoistnie bÄ…dź na wniosek Prezydenta RP) w sprawie odwoÅ‚ania urzÄ™dujÄ…cego Prezesa Rady Ministrów z jednoczesnym powoÅ‚aniem nowego Prezesa Rady Ministrów z misjÄ… skÅ‚adania wniosków co do skÅ‚adu Rady Ministrów. Do wyÅ‚Ä…cznej kompetencji Sejmu należaÅ‚o dymisjonowanie urzÄ™dujÄ…cego rzÄ…du i jednoczesne powierzanie mu dalszego sprawowania obowiÄ…zków do czasu wyÅ‚onienia nowego skÅ‚adu Rady Ministrów. Misja kompletowania skÅ‚adu nowego premiera koÅ„czyÅ‚a siÄ™ z chwilÄ… podjÄ™cia przez Sejm uchwaÅ‚y wyrażajÄ…cej nowemu gabinetowi wotum zaufania w skÅ‚adzie przedstawionym przez premiera. UchwaÅ‚y te publikowane w Monitorze Polskim wchodziÅ‚y w życie z chwilÄ… ich podjÄ™cia. Poszczególni ministrowie byli odwoÅ‚ywani uchwaÅ‚ami Sejmu.
Nowo powołany Prezes Rady Ministrów do czasu skompletowania własnego składu Rady Ministrów stał na czele dotychczasowej Rady Ministrów.
  • od 17 X 1997 Konstytucja RP reguluje proces powoÅ‚ania rzÄ…du w tzw. systemie trzech kroków oraz konstruktywnym wotum nieufnoÅ›ci. Do powoÅ‚ania nowej Rady Ministrów niezbÄ™dne jest postanowienie Prezydenta RP. Wotum zaufania udzielane jest przez Sejm i jest warunkiem niezbÄ™dnym do dalszego sprawowania wÅ‚adzy przez RadÄ™ Ministrów.
Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Desygnacja [4] Objęcie urzędu [5] Wotum
zaufania		 Dymisja
lub wotum nieufności		 Złożenie urzędu [6] Urzędujący
Prezydenci RP
1.
Tadeusz Mazowiecki 20 VIII 1989 [7]
24 VIII 1989 [8]		 24 VIII 1989 [9] 12 IX 1989 [10] 25 XI 1990,[11]
14 XII 1990 [12]		 4 I 1991[13] Wojciech
Jaruzelski / Lech
Wałęsa
Lech Wałęsa
-
Jan Olszewski nie objął urzędu [14][15]
2.
Jan Krzysztof
Bielecki		 4 I 1991 4 I 1991 12 I 1991 [16] 5 XII 1991 [17] 6 XII 1991
-
Bronisław Geremek nie objął urzędu [18]
3.
Jan Olszewski 6 XII 1991 [19] 6 XII 1991 23 XII 1991 5 VI 1992 [20] 5 VI 1992
4.
Waldemar Pawlak[3] 5 VI 1992 [21] 5 VI 1992 brak wniosku
o wotum zaufania		 7 VII 1992 [22]
10 VII 1992 [23]		 10 VII 1992
5.
Hanna Suchocka 10 VII 1992 [24] 11 VII 1992 [25] 11 VII 1992 28 V 1993 25 X 1993
6.
Waldemar Pawlak  ? 26 X 1993 10 XI 1993 1 III 1995 6 III1995
7.
Józef Oleksy 1 III 1995 7 III 1995 [26] 4 III 1995 26 I 1996 7 II 1996
Aleksander
Kwaśniewski
8.
WÅ‚odzimierz Cimoszewicz - 7 II 1996 15 II 1996 17 X 1997 [22] 31 X 1997
9.
Jerzy Buzek 17 X 1997 31 X 1997 11 XI 1997 19 X 2001 [27] 19 X 2001
10.
Leszek Miller 4 X 2001 [28] 19 X 2001 26 X 2001
13 VI 2003 [29]		 2 V 2004 [22] 2 V 2004
11.
Marek Belka 2 V 2004 2 V 2004 14 V 2004 [30] 14 V 2004 [31] 11 VI 2004
-
Marek Belka
(ponownie)		 11 VI 2004 11 VI 2004 24 VI 2004
15 X 2004 [32]		 5 V 2005 [33]
19 X 2005 [27]		 31 X 2005
12.
Kazimierz Marcinkiewicz 19 X 2005 31 X 2005 10 XI 2005 10 VII 2006 [22] 14 VII 2006
Lech
Kaczyński
13.
Jarosław
Kaczyński		 10 VII 2006 14 VII 2006 19 VII 2006 5 XI 2007 [22] 16 XI 2007
14.
Donald
Tusk		 9 XI 2007 16 XI 2007 [34] 24 XI 2007 — —

edytuj Długość urzędowania premierów w III RP

Stan na 3 grudnia 2008 roku

  1. Jerzy Buzek (AWS) 1448 dni (4 lata)
  2. Leszek Miller (SLD) 926 dni (2 lata i 6 miesięcy)
  3. Włodzimierz Cimoszewicz (SLD) 632 dni (1 rok i 9 miesięcy)
  4. Marek Belka (SLD) (dwa kolejne gabinety) 547 dni (1 rok i 6 miesięcy)
  5. Waldemar Pawlak (PSL) (dwa gabinety) 531 dni (1 rok i 5 miesięcy)
  6. Tadeusz Mazowiecki 498 dni (1 rok i 4 miesiÄ…ce)
  7. Jarosław Kaczyński (PiS) 490 dni (1 rok i 4 miesiące)
  8. Hanna Suchocka 471 dni (1 rok i 3 miesiÄ…ce)
  9. Donald Tusk (PO) 383 dni+ (1 rok+)
  10. Jan Krzysztof Bielecki 345 dni (11 miesięcy)
  11. Józef Oleksy (SLD) 337 dni (11 miesięcy)
  12. Kazimierz Marcinkiewicz (PiS) 256 dni (8 miesięcy)
  13. Jan Olszewski (PC) 165 dni (6 miesięcy)

edytuj Długość urzędowania premierów w PRLu

  1. Józef Cyrankiewicz (22 lata i 6 miesięcy)
  2. Piotr Jaroszewicz (9 lat i 1 miesiÄ…c)
  3. Wojciech Jaruzelski (4 lata i 8 miesięcy)
  4. Zbigniew Messner (2 lata i 10 miesięcy)
  5. Edward Osóbka-Morawski 563 dni (rok i 6 miesięcy)
  6. Bolesław Bierut (rok i 3 miesiące)
  7. Mieczysław Rakowski 310 dni (10 miesięcy)
  8. Edward Babiuch 188 dni (6 miesięcy)
  9. Józef Pińkowski (5 miesięcy)
  10. Tadeusz Mazowiecki 129 dni (4 miesiÄ…ce)
  11. Czesław Kiszczak 22 dni

edytuj Długość urzędowania premierów w II RP

  1. Felicjan Sławoj Składkowski 1233 dni (3 lata i 4 miesiące)
  2. Walery SÅ‚awek (BBWR) 883 dni (2 lata i 4 miesiÄ…ce)
  3. Józef Piłsudski 734 dni (rok i 11 miesięcy)
  4. Aleksander Prystor (BBWR) 713 dni (rok i 11 miesięcy)
  5. Władysław Grabski (NZL) 695 dni (rok i 11 miesięcy)
  6. Wincenty Witos (PSL "Piast") 633 dni (rok i 8 miesięcy)
  7. Kazimierz Bartel 481 dni (rok i 3 miesiÄ…ce)
  8. Janusz Jędrzejewicz (PPS) 367 dni ( miesiące)
  9. Leon Kozłowski (BBWR) 317 dni (10 miesięcy)
  10. Ignacy Jan Paderewski 312 dni (10 miesięcy)
  11. Antoni Ponikowski (SND i PSCD) 255 dni (8 miesięcy)
  12. Marian Zyndram-Kościałkowski (BBWR) 215 dni (rok i 5 miesięcy)
  13. Leopold Skulski (NZL) 179 dni (6 miesięcy)
  14. Aleksander Skrzyński (SPN) 166 dni (5 miesięcy)
  15. Władysław Sikorski 161 dni (5 miesięcy)
  16. Julian Nowak (SPN i PSL "Piast") 136 dni (4 miesiÄ…ce)
  17. Jędrzej Moraczewski (PPS) 62 dni (2 miesiące)
  18. Artur Śliwiński (PPS) 9 dni (tydzień i 2 dni)
  19. Ignacy Daszyński (PPS) 7 dni (tydzień)

edytuj Żyjący byli Premierzy

PRL

  1. Edward Babiuch
  2. Wojciech Jaruzelski
  3. Zbigniew Messner
  4. Czesław Kiszczak

PRL / III RP

  1. Tadeusz Mazowiecki

III RP

  1. Jan Krzysztof Bielecki
  2. Jan Olszewski (obecnie doradca Prezydenta RP)
  3. Waldemar Pawlak (obecnie Wicepremier, Minister Gospodarki, poseł i szef PSL)
  4. Hanna Suchocka (obecnie ambasador RP przy Watykanie)
  5. Józef Oleksy
  6. Włodzimierz Cimoszewicz (obecnie senator niezależny)
  7. Jerzy Buzek (obecnie eurodeputowany PO)
  8. Leszek Miller
  9. Marek Belka
  10. Kazimierz Marcinkiewicz
  11. Jarosław Kaczyński (obecnie poseł i szef PiS)

edytuj Obecny Premier

  1. Donald Tusk

Przypisy

  1. ↑ Tego dnia złożył dymisję, ale prezesem Rządu Narodowego był formalnie do 25 września 1831 r.
  2. ↑ 2,0 2,1 wódz naczelny z pełnią władzy cywilnej.
  3. ↑ 3,0 3,1 Nie zdołał sformować gabinetu.
  4. ↑ Desygnacja aktem prezydenta lub uchwałą Sejmu RP.
  5. ↑ Objęcie urzędu - pierwszy dzień urzędowania - zaprzysiężenie.
  6. ↑ Złożenie urzędu - ostatni dzień urzędowania.
  7. ↑ akt desygnowania na Prezesa Rady Ministrów podpisany przez Prezydenta PRL Jaruzelskiego i przedstawiony Sejmowi PRL do zatwierdzenia na mocy art. 32f ust. 1 pkt 6 Konstytucji PRL
  8. ↑ uchwała Sejmu PRL powołująca na urząd Prezesa Rady Ministrów
  9. ↑ jako nowo mianowany Prezes Rady Ministrów do czasu zgłoszenia wniosków co do składu własnej Rady Ministrów i ich zaakceptowania uchwałą Sejmu PRL kieruje Radą Ministrów w dotychczasowym składzie osobowym t.j. gabinetem M. Rakowskiego
  10. ↑ uchwała Sejmu PRL wyrażająca wotum zaufania dla rządu w składzie zaproponowanym przez premiera Mazowieckiego
  11. ↑ Prezes Rady Ministrów podał się do dymisji
  12. ↑ Uchwała Sejmu odwołująca rząd i powierzająca mu pełnienie obowiązków do czasu powołania nowego rządu
  13. ↑ rząd pełnił obowiązki bez premiera Mazowieckiego do czasu powołania rządu Bieleckiego 12 I 1991
  14. ↑ Falstart Olszewskiego. W: Antoni Dudek: Historia polityczna Polski 1989-2005. Kraków: Wydawnictwo ARCANA, 2005, ss. 132-134. ISBN 83-89243-29-6. 
  15. ↑ Kandydat, któremu Prezydent RP Lech Wałęsa powierzył misję tworzenia rządu; kilka tygodni później Olszewski zrezygnował nie godząc się z polityką Wałęsy i jego współpracowników
  16. ↑ uchwała Sejmu udzielająca wotum zaufania i powołująca nowy składu Rady Ministrów
  17. ↑ Uchwała Sejmu RP z dnia 5 grudnia 1991 r. w sprawie przyjęcia ustąpienia Rządu. (M.P. z 1991 r. Nr 45, poz. 313), uchwała przyjmująca ustąpienie rządu Bieleckiego i powierzająca mu pełnienie obowiązków do czasu powołania nowego składu Rady Ministrów.
  18. ↑ Kandydat, któremu Prezydent RP Lech Wałęsa 8 XI 1991 powierzył misję tworzenia rządu; 13 XI 1991 Geremek zrezygnował (Antoni Dudek, Historia polityczna Polski 1989-2005, Kraków 2007, s. 178)
  19. ↑ Uchwała Sejmu RP z dni